ଏ.କେ ବ୍ୟୁରୋ : ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ, ଚୀନ୍ ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ, ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂରକୁ ନିକଟରୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି। ଭାରତର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପାକିସ୍ତାନୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣର କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଉଛି ସେନେଇ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଚୀନ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ, ଚୀନ୍ ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ, ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂରକୁ ନିକଟରୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି। ଭାରତର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପାକିସ୍ତାନୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣର କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଉଛି ସେନେଇ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଚୀନ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା। ଗତ ସପ୍ତାହରେ, ସାଉଥ୍ ଚାଇନା ମର୍ଣ୍ଣିଂ ପୋଷ୍ଟ ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲା ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା। ଏହି ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଚୀନ୍ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଘଟଣାସ୍ଥଳରୁ ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୟ କରାଯାଇଥିବା ଜେ-୧୦ସିଇ ଲଢୁଆ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚେଙ୍ଗଡୁ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା।
ସେମାନଙ୍କର ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ-ପାକ୍ ବିବାଦ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନର କ୍ଷମତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଚୀନ୍ ହୁଏତ ପାକିସ୍ତାନୀ ଜେଟ୍ ଏବଂ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିବା ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀରୁ ଯୁଦ୍ଧ ତଥ୍ୟ ପାଇପାରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଏବେ, ଚୀନ୍ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଇରାନରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛି। ଚୀନ୍ ଦେଖୁଛି ଯେ, ପାଟ୍ରିଅଟ୍ ଏବଂ ଥାଡ୍ ଭଳି ଆଧୁନିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରୋଧୀ ପ୍ରଣାଳୀ କିପରି ବଡ଼ ଧରଣର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବ, ଏବଂ ଆମେରିକା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏହାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରାଗାର ବଜାୟ ରଖିପାରିବ କି ନାହିଁ । ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବେଜିଂ ତାଇୱାନ ଭଳି ଦେଶ ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପାଇଁ ରଣନୀତିର ଏକ ଲମ୍ବା ତାଲିକା ବିକଶିତ କରିଛି। ଏଥିରେ ମାଭେନ୍ ସ୍ମାର୍ଟ ସିଷ୍ଟମ୍ ଭଳି ଏଆଇ-ଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ୍ରୁର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଟାର୍ଗେଟିଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ କିପରି ଘରୋଇ ରାଜନୈତିକ ଚାପ ଏବଂ ଏହାର ୟୁରୋପୀୟ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କକୁ ଖରାପ କରୁଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ଚୀନ୍ ଦେଖୁଛି। ଆକ୍ରମଣ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଅଧିକାଂଶ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଚୀନ୍ ଏକ ବହୁତ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି। ଚୀନ୍ ଏହାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ହାଇପରସୋନିକ୍ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କ୍ଷମତାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।
ନିଜର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରୁଛି। ଏହା ଏକ ବାସ୍ତବତା ଯାହାକୁ ଆମେରିକା ଅଣଦେଖା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏକ ସ୍ୱିଡିସ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ୨୦୨୩ ପରଠାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ନୂତନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନୌବାହିନୀରେ ଯୋଡୁଛି। ଚୀନ୍ର ନୌବାହିନୀ ଆଉ ନିଜ ଉପକୂଳରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଜାହାଜ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ନୌବାହିନୀ ପାଲଟିଛି। ଚୀନ୍ ବାୟୁସେନାର ପୂର୍ବତନ କର୍ଣ୍ଣେଲ ଫୁ କ୍ୱିଆନଶାଓ କହିଛନ୍ତି, ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପରେ ଏବେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେ କହିଛନ୍ତି, ଆମକୁ ଆମର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଦୁର୍ବଳତାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡିବ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ ରହିପାରିବା।
ଇରାନର ଅସମମେଟ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧ ମଡେଲ, ଯେପରିକି ଏହାର ଶସ୍ତା ଏବଂ ବହୁଳ ଉତ୍ପାଦିତ ଶାହିଦ ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷାକୁ ବାଧା ଦେଇଥିଲା। ଚୀନ୍ ଦେଖିଛି ଯେ ଏହି ଶସ୍ତା ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କିପରି ଆମେରିକୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମସ୍ୟାରେ ପକାଇ ସାମରିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚୀନ୍ ଆମେରିକାର ଲୁକାସ୍ ପରି କମ ମୂଲ୍ୟର ଯୁଦ୍ଧ ଡ୍ରୋନ୍ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରଖିଛି। କିଆନଶାଓଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ସାମରିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ ବରଂ ଇସ୍ପାତ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଏବଂ ସେତୁ ଭଳି ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା ରଣନୀତିର ଏକ ଅଂଶ। ଚୀନ୍ ଏବେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା(ଏଆଇ)ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଘାତକ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରୁଛି। ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର ଅଭିଯାନରେ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବିବାଦ ଚୀନ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ କିପରି କାମ କରେ ତାହା ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା। ଭାରତ ନିଜର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ବିକଶିତ କରୁଛି। ଏହା ଏକ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ଯାହା ଇସ୍ରାଏଲର ଆଇରନ୍ ଡୋମ୍ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଏହି ସିଷ୍ଟମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉପାଦାନ ହେଉଛି ସମନ୍ୱିତ ବାୟୁ କମାଣ୍ଡ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହାକୁ ପାକିସ୍ତାନୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସିନ୍ଦୂର ଅପରେସନ ସମୟରେ ଭେଦ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା। ବିପରୀତରେ, ଭାରତୀୟ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସହଜରେ ପାକିସ୍ତାନର ଚୀନ୍ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଭେଦ କରିଥିଲା। ବେଜିଂ ଏବେ ବିଫଳତାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି ଚୀନ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ ପରୀକ୍ଷଣ କରୁଛି। ଇରାନରେ ଆମେରିକୀୟ ପାଟ୍ରିଅଟ୍ ଏବଂ ଭାରତରେ ରୁଷୀୟ ଏସ୍-୪୦୦। ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରଣାଳୀ ପରସ୍ପରର ଘୋର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ। ଉଭୟ ପ୍ରଣାଳୀର ନିକଟତର ପରୀକ୍ଷା ତାଇୱାନକୁ କବଜା କରିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ତାଇୱାନ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଚୀନ୍ ଏବେ ଏପରି ଏକ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବିକଶିତ କରିଛି ଯାହା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଆମେରିକା ସହିତ ସମକକ୍ଷ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାରେ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ। ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ସଂଘର୍ଷ ହୁଏ, ତେବେ ଚୀନ୍ ଆଶା କରୁଛି ଯେ, ଆମେରିକା ତାଇୱାନକୁ ସହାୟତା କରିବ। ଚୀନ୍ କେବଳ ତେଲ ଯୋଗାଣ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଏହା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ତାଇୱାନ ପରି ଯେକୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବିଜୟ କିପରି ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ହେବ। ଫଳରେ ସଂଘର୍ଷ ଲମ୍ବା ନହୋଇ କମ୍ ଦିନରେ ଶେଷ ହେବ।
